Hipnoz mu TikTok mu?
5 dk okuma
Okuma Süresi: 4 dakika
Şu an TikTok’un, 154 ülkeye yayılmış 1 milyarı aşkın aktif kullanıcısı var. Yani kabaca, dünyadaki her 8 kişiden 1’i burada.
2022'nin sonunda TikTok’un aktif kullanıcı sayısının 1.8 milyar olması bekleniyor.
Özellikle Z Kuşağı üyeleri arasında çok yaygın olan TikTok, kullanıcılarına sınırsız bir “kendini ifade etme” platformu sunuyor. Kendinizi her şekilde, çeşitli filtreler kullanarak yüzünüzü göstermeden de, ortaya koyabilir ve hiç tahmin etmeyeceğiniz bir hızda fenomen olabilirsiniz.
Nielsen Medya Araştırma Şirketi verilerine göre, TikTok kullanıcılarının uygulama hakkındaki fikirleri şöyle:
% 64’ü uygulamada kendilerini oldukları gibi gösterebildiklerini düşünüyor.
% 56’sı başka bir uygulamada paylaşamayacakları içerikleri TikTok’ta paylaşabileceklerini söylüyor.
% 53’ü uygulamayı kullanan diğer insanların kendileri gibi olduğu görüşünde.
% 79’u TikTok içeriklerini kendine özgü buluyor.
% 59’u TikTok’ta “bir topluluğun içinde” olduğunu hissediyor.
Türkiye 8. Sırada
TikTok’un en çok indirildiği ülke Meksika. Meksika’nın ardından ABD ve Nijerya geliyor. Türkiye de ilk 10 ülke arasında yer alıyor; 8. sırada.
Statista’nın 2021 verilerine göre; TikTok kullanıcıları tarafından bir dakikada toplam 167 milyon saat video izliyor.
Bugüne kadar 3 milyardan fazla insan TikTok'u indirdi.
%28 oranıyla, en büyük kullanıcı kitlesi ise 18 yaş altı.
Sadece Eğlence Değil, İş
TikTok’un, “gerçek olmanın ödüllendirildiği bir platform” olarak tanımlandığı TikTok Business sayfasına girdiğinizde sizi karşılayan cümleler şöyle:
“Dünya genelindeki kullanıcıların %92'si TikTok videosu izledikten sonra harekete geçiyor.”
“Trendler burada doğar ve büyür. Trendlerin bir parçası olmak veya kendi trendinizi oluşturmak için TikTok'a katılın. Sadece birkaç dokunuşla herkes TikTok'ta içerik oluşturabilir ve herhangi bir TikTok videosu milyonlarca kişiye ulaşabilir.”
TikTok’u cazip kılan en önemli faktörlerden biri tabii ki ciddi bir gelir getirme potansiyeline sahip olması. Gelirlerinin ise bu yıl 12 milyar dolara, 2024’te ise 23 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
TikTok, “trendler” üzerinden ilerleyen bir platform. Eğlence ve trend’e katılmak uğruna, genç yaştaki kullanıcılar her şeyi denemeye hazırlar gibi görünüyor. TikTok’ta önemli olan, kimsenin henüz düşünmediği bir şeyi yapıp, viral olabilmek. Bu “bir şeyin” ise sınırı yok; korku filmlerinde görmeye alıştığımız sahneler dahi mizah unsuru halini alıyor.
Bu anlamda “yaratıcılığa” alan açtığını söylemek mümkünse de; fark etmeden kullanıcıları farklı trendler arasında adeta “hipnoz” ederek, tamamen onlara şekil verdiği de düşünülebilir. Keza TikTok’un çok güçlü algoritmalar kullanarak, kullanıcıları kişiselleştirilmiş şekilde yönlendirdiği de biliniyor.
Trend Olmak ve Sınırları
Eğlence, TikTok'taki en popüler kategori. En favori içerik ise farklı şarkılara “playback” yapmak. Paylaşılan müzikler TikTok içerikleri için çok önemli. Bu nedenle yapım şirketlerinin sanatçılara TikTok’a uygun şarkılar için baskı yaptığı bile biliniyor. Hatta bu konu, sanatçıların yine TikTok’ta bu konuyu protesto etmesine sebep oldu.
Dans ikinci en popüler kategori, üçüncü sırada ise “garip şakalar” var.
Tabii ki bu tür trend’lerin sınırları aşarak sağlığı tehdit ettiği durumlar da ortaya çıkıyor. Doktorlar bir süre önce, Tourette sendromuyla ilgili, ani seğirme veya sesler gibi tik benzeri davranış vakalarında bir artış gördüler. Ve araştırmaların sonucu olarak; bu artışın sebebinin TikTok videolarını izlemek olabileceği ortaya çıktı.
ABD, Kanada, Birleşik Krallık ve Avustralya'daki uzmanlar hastaları aylarca inceledikten sonra, hastalar arasındaki ortak faktörün Tourette sendromuna sahip olduklarını söyleyen influencer TikTok videolarını izlemek olduğunu buldular.
Dr.Google’dan sonra Dr.TikTok?
Özellikle Z kuşağı, arama motorları yerine TikTok’u kullanıyor. Google verilerine göre; Z Kuşağı üyelerinin yaklaşık yüzde 40’ı çevrimiçi aramaları için TikTok’u tercih ediyor. Tabii bu da, bir çok alanda “yanlı” ve yanlış bilgiyle karşılaşma olasılıklarını giderek artırıyor. Yine algoritma tabanlı yönlendirmelerle, kullanıcılar farklı kaynaklara başvursalar da, TikTok’taki içeriklerde kalma olasılıkları yüksek.
Konu ruhsal sağlık gibi kritik bir konu olunca, bu dezenformasyon ihtimalleri çok daha büyük bir önem kazanıyor.
Bugün birçok kişi TikTok’ta bipolar bozukluk, dikkat eksikliği ve hiperaktivite veya çoklu kişilik bozukluğu gibi ciddi psikolojik tanımlar üzerine konuşuyor. Ne var ki bu konularda konuşanların verdikleri bilgilerin veya aktardıkları deneyimlerin doğruluğunu teyit etmek; hatta bazı paylaşımların “şaka mı gerçek mi” olduğunu anlamak dahi çok zor.
Kaldı ki, klinik psikolog Torres-Mackie; özellikle ruh sağlığı konusunda, geçerli bilgiler sunulsa dahi, bu bilgilerin yeterli bir bağlam içinde verilemediği takdirde, yanlış sonuçlara yol açabileceğini ileri sürüyor. Bir kişiye psikolojik bir tanı konabilmesi için klinik olarak birçok kriterin doğrulanması gerekiyor.
Torres-Mackie ayrıca sosyal medya kullanımının, ruh sağlığı üzerindeki olası zararlarına da dikkat çekiyor. "Ruh sağlığı bilgi almak için bile sosyal medya uygulamalarını açtığınızda, zihinsel sağlığı desteklemeyen diğer içeriklere kayma olasılığınız yüksek." diyor. Ne yazık ki TikTok kullanıcıları bu risklerden haberdar değiller ve son zamanlarda özellikle gençlerin izledikleri videolarla; kendilerine obsesif-kompulsif bozukluk, bipolar bozukluk veya Tourette sendromu gibi teşhisler koyduklarını görüyorsunuz.
Psikolog John F. Tholen, “Psikiyatrik bir teşhis koymak, genellikle ince ayrımlar gerektiren karmaşık bir süreçtir. Semptomları deneyimlemek ile bir bozukluğa sahip olmak arasında büyük bir fark var” diyor.
Birçok kişi çeşitli akıl sağlığı bozuklukları ile ilişkili semptomlar deneyimliyor olabilir; fakat genellikle bunlar, gerçek bir teşhis kriterlerine kıyasla, sürekli değildir veya hafiftir. Örneğin, birçok insan gün boyunca ruh halinde değişimler yaşar; ancak bu, depresyon veya bipolar bozukluk gibi bir teşhis konması için yeterli olmaktan çok uzaktır.
Kaynaklar:
Doctors Say the Rise in Tic-Like Behaviors Among Teen Girls May Be Connected to TikTok
How TikTok Became a Mental Health Resource
Rise In Teen Girls With 'Tic-Like' Behaviors Could Be Linked To TikTok, Doctors Say - CBS Baltimore
Sosyal medyanın antitezi: TikTok
TikTok for Business | Marketing & Advertising on TikTok
TikTok Trend Alert: Is Self-Diagnosing a Mental Disorder Safe? | Everyday Health
TikTok Z Kuşağı'nın yeni arama motoru olabilir mi?
TikTok User Statistics (2022): How many TikTok Users Are There?
