1 Nisan
4 dk okuma
Okuma Süresi: 6 dakika
1 Nisannn!
Yaptığınız en etkili 1 Nisan şakasını veya sizi en çok şaşırtan 1 Nisan şakasını hatırlıyor musunuz?
Hepimizin bildiği gibi, bugün neredeyse tüm dünyada, şakayla şaşırtma sonrası “1 Nisan!” diye bağırarak kutladığımız gün.
İtalya ve Fransa’da “pesce d'aprile/poisson d'avril” yani Nisan balığı, İngiltere'de "April fool’s day" yani Nisan aptallarının günü, Türkiye’de ise 1 Nisan adıyla anılan; gelenekselleştirilmiş, eğlenceli şakalar yapma günü…
Peki bu günün çıkış noktası, tarihi nereye dayanıyor, hiç merak ettiniz mi?
Tarihte 1 Nisan kavramının tam olarak nasıl başladığı bilinmese de, bazı varsayımlar mevcut…
Varsayımlardan biri bugünün, Fransa’da doğduğudur. Dünyanın en yaygın takvimi olan Miladi takvim, tarih boyunca kullanılmış bir takvim değildi. Türkiye’nin Miladi takvime geçişi 1926 yılında gerçekleşmiştir. Genel olarak Avrupa ve Fransa’da Miladi takvim öncesi, güneş takvimi olan Julien takvimi kullanıyordu. Bu takvime göre yeni yıl, ilkbahar ekinoksu ile başlıyor ve kutlamalar 1 Nisan’a kadar sürüyordu. Ne zaman ki, 1582 yılında Fransızlar Miladi takvime geçiş yaptılar; o zaman yeni yeni yıl başlangıcı 1 Ocak’a kaymış oldu.
Fakat bu geçiş ilk başlarda çoğu insanın kafasını karıştırdı ve geçişi unutanlar yeni yıl kutlamalarını 1 Nisan’a kadar yapmaya devam ettiler. Fransızlar bu insanlara; kolay kandırılan, yakalanan ve tuzağa düşürülebilen bir hayvan olan balıktan yola çıkarak, “Nisan Balıkları” demeye başladılar. Ve onlara 1 Nisan’da alaycı şakalar yapıyorlardı. Bu şakalar zamanla geleneksel bir hal aldı ve böylece bugün bildiğimiz 1 Nisan ortaya çıkmış oldu.
Bir başka varsayım ise çok daha eskilere dayanır. Antik Roma’da her sene Mart ayının sonunda, tanrıça Kibele’yi onurlandırmak adına kutlanan Hilaria bayramı düzenlenirdi. Hilaria Latince ‘neşe’ anlamına gelir. Bayram, insanların kılık değiştirip eğlendikleri ve bir takım ritüelleri yerine getirdikleri bir bayramdı. Bazı tarihçiler, 1 Nisan’ın başlangıcının bu olabileceğini varsaymaktadır.
1 Nisan’ın nasıl, ne zaman başladığı tam olarak bilinmese de, modern çağda çok bilinen bir gün haline gelmiştir. Hatta medya, büyük markalar ve kuruluşlar dahi bu günde büyük kitlelere şakalar yapmıştır.
İsterseniz en meşhur 1 Nisan şakalarından bazılarına göze atalım...
1957, İsviçre Spagetti Hasadı
Şüphesiz tüm zamanların en meşhur ve en ünlü şakalarından biridir. 1957 yılında İngiliz televizyon kanalı BBC, spagetti hasadı ile ilgili 3 dakikalık bir yayın yaptı. O sene sıcak geçen kış sayesinde spagettilerin ağaçlarda çokça yetiştiğini söyledi. Gösterilen videoda ağaçlardan sarkan spagettileri kadınların nasıl hasat ettikleri anlatılıyordu.
İşin komik tarafı; bu videoya inanan izleyiciler BBC’yi arayıp spagetti ağacını nereden alabileceklerini sordular! BBC ise arayan izleyicilere, “Bir tutam spagettiyi domates sosuna koyun ve çıkmasını ümit edin.” şeklinde cevap verdi.
BBC: Spaghetti Harvest in Ticino
2008, Uçan Penguenler
Yine BBC’nin şakası olan uçan penguenler… Yeni bir penguen kolonisi keşfedildiğini açıklayan belgeselde, bu türün uçabilen penguenler olduğunu gösteren bir yayın yapıldı. Bu kolonin Antartika’dan uçarak, kışı sıcak ve tropik bir iklimi olan Güney Amerika’da geçirdiği söylendi.
1998, Solak Hamburger
1998 yılında Burger King, USA Today’e tam bir sayfa reklam geçerek, her gün restoranlarını ziyaret eden milyonlarca solak müşterisi için menüsüne yeni bir hamburgeri eklediğini duyurdu. İsmi “Solak Whopper” olan bu hamburgerde, bütün çeşniler 180 derece döndürülmüş olduğu için, hamburgerin ağırlığında yeni bir dağılım olacaktı. Çeşnilerin büyük bir kısmı sola eğilerek, marul ve diğer sosların sağ tarafa dökülmesini azaltacaktı.
1 Nisan şakası olmasına rağmen bu reklamın ardından birçok solak müşteri Burger King’e gidip “Solak Whopper” siparişi verdi. Hatta sağlak olan müşteriler de Sağlak Whopper siparişinde bulundular!
2017, APR001
2017 tarihinde havayolu şirketi Emirates, Twitter hesabından, dünyanın en büyük ticari uçağı için yaptığı planlarını açıkladı. Üç katlı olacak bu uçakta bir yüzme havuzu, oyun odası, spor salonu ve park bulunacağını belirtti. Uçağın isminin ise APR001 yani Nisan001 olacağı söylendi.
Daha birçok markanın, firmanın ve medya kuruluşlarının yapmış olduğu komik 1 Nisan şakaları vardır.
1997 yılında kurulan Aldatmacalar Müzesi; gelmiş geçmiş aldatmacaları, şakaları ve yanlış bilgileri yayınlayan bir websitesidir. Buradan tarih boyunca yapılmış en iyi ve en kötü 1 Nisan şakalarını okuyabilirsiniz: The Museum of Hoaxes
Aristoteles’in de dediği gibi: “Tanrılar bile şaka yapmaya bayılır.”
Bugünün birbirimize komik ve masum şakalar yaptığımız, gülüp eğlendiğimiz bir gün olması dileğiyle…
