Talentra İşin Uzmanına Soruyor: “Blockchain”
13 dk okuma
Talentra İşin Uzmanına Soruyor: “Blockchain”
Talentra olarak her hafta farklı bir uzmanlık alanında meslek-eğitim geçişlerine, o alanın gelişim noktalarına, kariyer projeksiyonlarına değiniyoruz. Yazı serimizde bu kez, geçtiğimiz günlerde yayınladığımız “LinkedIn Verilerine Göre İşe Alınmanıza Yardımcı Olacak 15 Beceri” listesinde “2020’de en çok talep gören teknik beceriler” sıralamasında 1. sırada yer alan Blockchain ‘i ele alıyoruz.
Türkiye’nin alanında en önemli ve aktif topluluklarından olan ve kısa süre önce dernekleşen İstanbul Blockchain Women topluluğunun değerli üyeleri; REENGEN Ar-Ge Projeleri Yöneticisi ve ISTBCW İstanbul Blockchain Women Kurucu Üyesi Dilara Göker, XYZ Teknoloji İş Geliştirme ve Pazarlama Direktörü Ayşegül Şensoy ve Istanbul Blockchain Women Teknoloji Direktörü ve Istanbul Blockchain Okulu Blockchain Danışmanı ve Mentor Yasemin CIRT, Blockchain hakkında görüşlerini bizimle paylaştı. Kendilerine çok teşekkür ediyoruz. Blockchain konusunu ele almaya devam edeceğiz.
Her 3 katılımcımıza da şu soruları ilettik:
Blockchain alanında hangi projeleri yürütmektesiniz?
COVID19 süreci Blockchain projelerinin geliştirilmesinde ne yönde etkili oldu?
Türkiye’de blockchain alanındaki kariyer fırsatlarını nasıl görüyorsunuz?
Global anlamda hangi alanda geliştirilen projeler öne çıkıyor?
Blockchain geliştiricisi olmak isteyenler sizce hangi yetkinliklere sahip olmalı? Hangi eğitimleri alabilirler?
Bu alanda son dönemde dikkatinizi çeken kitap ve / veya blog önerebilir misiniz?
Blockchain üzerine çalışmak isteyenlerle öncelikle şunu paylaşmak isterim ki, her ne kadar ilk çıkış noktası bitcoin ve finans sektörü olsa da bu teknolojiyi farklı noktalarda uygulayarak üstel fayda yaratmak mümkün. Biz Reengen’de enerji dikeyinde bir yüksek teknoloji firması olarak dijital enerji devrimini desteklemek için yapay zeka odaklı PaaS (Platform as a Service) çözümler sunuyoruz.
Bugün, Türkiye’de ve dünyada blockchain çalışmaları gelişmeye devam ediyor. Istanbul Blockchain Women olarak, teknoloji ve blockchain özelinde etki yaratacak projeler üretmek ve bu projeler sayesinde bilişim sektöründe kadın istihdamını artırarak kadınların üretim ekonomisinde daha çok yer alması için çabalıyoruz.
1.Blockchain teknolojisinin uygulanabileceği çeşitli sektörler ve alanlar mevcut, multidisipliner bir yaklaşım şart. Özellikle kriptografi, dağıtık defter, konsensus ve akıllı sözleşme çalışma modeli, blockchain’i diğer teknolojilerden ayıran temel unsurlar. Böylece, finansta, lojistikte, ulaşımda, sağlıkta, enerjide farklı blockchain projeleri görebiliyoruz.
Biz Reengen’de, daha çok enerji sektörünün dijitalleşmesi üzerine projeler yapıyoruz ve bu kapsamda blockchain teknolojisinin kullanılmasının Ar-Ge fırsatlarını çalışıyoruz. Enerji teknolojileri üzerine çalışan bir mühendis olarak şöyle söyleyebilirim ki, blockchain teknolojisi, enerji sektörü için hem zorluklar hem de fırsatlar sunmaktadır. Blockchain uygulamalarında veri madenciliğinin getirdiği yüksek enerji gereksinim yükü üzerine çeşitli enerji verimliliği geliştirme çalışmaları sürüyor.
Fırsatlara baktığımızda ise, blockchain metodolojisi kilit bir çözüm olabilir. Dijital teknolojilerde, global enerji problemine cevap olabilecek nitelikte gelişmeler var. Elektrikli araçlar, şarj istasyonları, dağıtık yenilenebilir enerji üretimleri, “prosumer” dediğimiz üretici tüketicilerin ve depolama teknolojilerinin gelişmesi ve sistem uygulamalarının artışıyla, enerji altyapısı, geleneksel tek yönlü akıştan dağıtık sisteme geçiyor, centeralized yapıdan uzaklaşıyor. Bu kapsamda, disruptive teknolojiler büyük rol oynuyor, sistemleri dijital yönetebilmek, büyük veri analitiği, nesnelerin interneti, yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojilerinin yanı sıra, akıllı şebekelerde, peer to peer enerji ticaretinde, enerji ve finansal akışta dağıtık defter ve akıllı sözleşmeler modeliyle blockchain yapısının kullanılabilirliği çalışılıyor. Blockchain, hem üretim hem tüketim tüm sektör paydaşlarında, kurumlarda, organizasyonel yapılarda ve çalışma sistematiğinde köklü değişiklikleri fırsatlarla birlikte getiriyor. Bu yüksek inovasyon etkisi ve değişim dönüşüm gereksinimi, tüm sektör dikeylerinde de geçerli.
2.COVID19 sürecinde karantina ile birlikte, dijitalleşme üstel artış gösteriyor. Değişen ihtiyaçlar, yaşam ve iş koşullarıyla, aslında konuştuğumuz gelecek hızlı geliyor**. Bugün, dijital dönüşüm, veri analitiği, gerçek zamanlı izlenebilirlik** ve bağlanabilirlik gibi kavramlar artık hayatın ve çalışmaların içinde daha çok yer alıyor ve bu her sektörde böyle. İlgili araştırma geliştirme projeleri için fonlar ve işbirlikleri üzerine küresel fırsatlara baktığımızda, sürecin blockchain de dahil olmak üzere tüm dijitalleşme geliştirmelerini hızlandırdığını söyleyebiliriz.
Bugün dijitalleşmeyi doğru yönetebilmek için blockchain metodolojilerini uygulamaya geçirerek hem yenilikçi hem de yüksek güvenilirlikte ilerleme fırsatını yakalamak gerekiyor. Covid sürecinde, ürünler, çözümler ve ilgili yüksek finansal fonlar, kalite, fiyat ve sahiplik doğrulanmasına her zamankinden daha çok gereksinim duyuyor. Blokchain ile kayıt altına alarak süreçlerin güvenilirliğini sağlamak mümkün, bu da blockchain’i süreç yönetimi çözümünün önemli bir unsuru haline getiriyor.
3.Türkiye’de özellikle son yıllarda görülen gelişmeler, blockchain’in geleceği üzerine umut vadediyor. Küresel trendleri takip eden ülkemizde, özellikle uluslararası ortaklıkların yaygın olduğu çevrelerde, ar-ge ve iş geliştirme ölçeğinde, artık sık sık blockchain’i diğer yıkıcı teknolojilerle birlikte birçok sektörde duyuyoruz, konuşuyoruz. Farklı disiplinlerden uzman arkadaşlar, bilişim, finans, lojistik, hukuk, enerji gibi çeşitli çerçevelerde, blockchain projelerini hayata geçirmeye devam ediyor. Yapılan yenilikçi çalışmaları gerek akademide gerekse özel sektörde takip ederek katkı koyacak fırsatlar yakalamak mümkün. Türkiye’deki ilgili çalışmalar için, İstanbul Blockchain Women ve Blockchain Türkiye gibi platformların takip edilmesini şiddetle öneririm.
4.Blockchain, özellikle akıllı sözleşmeler ile çalışıldığında, yeni iş çözümlerine olanak tanıyan, şeffaf, dayanıklı ve güvenli sistemler vaat ediyor. Finanstan lojistiğe, enerjiden ülkelerdeki politik oylamalara kadar birçok dikeyde projeler görebiliyoruz**.** Aktarımların maliyetli ve riskli olduğu alanlarda, kayıtlar blockchain ile güvenli şekilde yapılabiliyor. Özellikle son dönemde, blockchain tabanlı, akıllı sözleşmeler yürüten, sansür, dolandırıcılık ve üçüncü taraf müdahalesi gibi sorunları çözmeyi amaçlayan uygulamalar için decentralized bir platform olan Ethereum da sıkça karşımıza çıkıyor. Bugün geldiğimiz noktada, blockchain trendi yerleşiyor, platformlar gelişiyor, farklı dikeylerde teknolojinin adaptasyonu konuşuluyor, tokenler ve projeler artıyor, yönetilmesi ve uygulamalarda sistem tasarlanması gerekiyor.
Bilgi ve iletişim çağında, bilginin kayıt altında tutulmasında yıkıcı bir çözüm olan blockchain’in dijitalleşme süreçlerine entegre edilmesi değerlendiriliyor. Bugün, blockchain'in benimsenmesi halinde birçok sektörde ve hükümet kurumunda operasyonları ve süreçleri kökten değiştireceği açıktır. Bu aşamada, globalde pilot uygulamalarının yaygınlaşması da önemli.
Gelecek trendlere ve geliştirilen projelere baktığımızda, ekonomi ve finans sektörünün blockchain uygulamalarında öncü olacağını, stablecoin ve çeşitli kriptoparalarda artış ve gelişme olacağını söyleyebiliriz. Ayrıca hizmet uygulamalarının artmasıyla, teknoloji şirketlerince geliştirilen BaaS (Blockchain as a Service) çözümlerini, IoT nesnelerin interneti ve AI yapay zeka ile blockchain’in birlikte kullanıldığı çözümleri, kamu – özel sektör ortaklığında hibrid merkezilikteki blockchain ağlarını, blockchain tabanlı güvenli sosyal medya ve internet iletişim çözümlerini görebiliyoruz.
5.Blockchain teknolojisi, insanları yeni beceriler edinmeye teşvik eder, geleneksel işletmelerin de bu gelecek vaat eden teknolojiyi kullanmanın maksimum faydasını elde etmek için süreçlerini tamamen gözden geçirmesi ve yenilemesi gerekecektir. Tüm kurumların yetkinliklerini geliştirmesi şart, bu noktada blockchain uzmanlarına duyulan ihtiyaç da artıyor. Blockchain teknolojisi, öncelikle finans alanında uygulamaya geçmiş olsa da her alanda etkisini önemli ölçüde artırıyor ve bu yüzden de multidisipliner bir yaklaşım gerektiriyor. Teknolojinin uygulanabilirliği için sadece teknik geliştirmeler değil, aynı zamanda hukuki, organizasyonel, finansal ve regülatif olanakların da mevcut olması gerekir. Bu kapsamda baktığımızda, çeşitli uzmanların bir arada uyumlu çalışması ve başarıya giden yolda farklı ölçeklerde projelendirmeler ile uygulamaya geçilmesi önem kazanıyor. Teknolojinin uygulanacağı dikeye göre, problemi ve çözümü iyi anlayabilmek gerekiyor, bunun için de temel blockchain eğitimlerinin yanı sıra, özellikle sistem ve tasarım odaklı düşünme ve çevik yaklaşım becerilerinin geliştirilmesi faydalı olacaktır. Bugün geldiğimiz noktada, teknolojiyi her daim takip etmek önemli; Türkiye’de ve globalde dijitalleşen dünya ile online pek çok eğitim ve etkinlik bulmak mümkün.
6.Hızlı değişen bir dünyada, global teknoloji trendlerini sürekli takip etmek çok önemli. Blockchain’in nerelerde fayda sağlayabileceğini görmek için çeşitli uygulamaları incelemek, güçlü ve zayıf yanlarını tanımak gerekiyor. Blockchain teknolojisinin enerjide uygulama fırsatları ve zorlukları üzerine araştırmalar da son dönemde artıyor. Öncelikle, Deloitte ve PWC ilgili raporlarının incelenmesini öneririm. Konu üzerine çeşitli makalelerin, ilgili teknolojik çözümler ve uygulama projeleri olarak iki ayrı bölümde derlendiği “The Energy Internet: An Open Energy Platform to Transform Legacy Power Systems into Open Innovation and Global Economic Engines” kitabını ve Ahmed Chahbaz’dan “An Introduction to Blockchain and its Applications - With a Focus on Energy Management” kitabını konuyla ilgili daha detaylı araştırma yapmak isteyenlere önerebilirim.
XYZ Teknoloji, İTÜ Teknokent merkezli başta blockchain ve fintech alanlarında çalışan bir teknoloji yazılım geliştirme firması. Geleneksel finans sektörünün, dijitalleşme çağında yeni ihtiyaçlara ve yeni çözümlere ihtiyaç duyacağı, bu çözümlerin de blockchain altyapısı ile büyük fark yaratabileceğine inanıyor. Blockchain, Fintech ve Regtech alanlarında ürünleri ve geliştirmeleri bulunuyor
**1.Blockchain tabanlı ilk projemizin Kitlesel Fonlama Platformu olmasına karar verdik. Kararımızı etkileyen en önemli sebep, finans alanında dijitalleşmenin büyük önem kazandığı bu dönemde şirket varlıklarının dijitalleştirilerek alım-**satımına olanak sağlayan yapının kitlesel fonlama platformlarında uygulanabilir olmasıydı. ‘Asset Backed Token’ dediğimiz; bir varlığın, hissenin, menkul kıymetin dijital karşılığı olan Security Tokenlar dünyada öncü olan birçok borsada yakın dönemde işlem görmeye başlayacak. Biz finansal piyasaların geleceğini, merkeziyetçi sınırların büyük oranda kalktığı, hızlı, güvenli, yüksek komisyon masraflarının azaldığı ve merkezi otoritelerin de teknolojiden faydalanarak varlık göstermeye çalıştığı bir yöne doğru gittiğini okuyarak bu alanda geniş kitlelerce kullanılabilir bir ürün tasarladık.
Kitlesel Fonlama Platformunu 3 aşamalı bir ürün olarak kurgulayarak ilk fazı olan hisse bazlı kitlesel fonlama platformu, hisselerin dijitalleştirilmesi ve ardından ikincil Pazar çözümü ile uçtan uca bir hizmet sağlıyoruz.
Bunun dışında sermaye piyasası aktörlerinin kripto varlıklarla işlem yapabilmesini sağlayan Crypto wallet management (Kripto cüzdan yönetimi) ve custody hizmetleri üzerinde çalışıyoruz. Bu proje ile bağlantılı olarak Bahreyn Merkez Bankası ile işbirliği içinde , ürünü Mena bölgesinin tek ‘regulatory sandbox’ında Türkiye’den kabul edilen ilk firma olarak birlikte geliştiriyoruz.
2. Covid19 sürecinde finans dışındaki alanlarda da Blockchain teknolojisinin sağladığı faydalar çok öne çıktı. Bunun anlaşılması özellikle kanun düzenleyicilerin de katılımı ve desteği ile verilerin blockchain altyapısında saklanması, veri paylaşımı, tedarik zincirinde kalite kontrolün bu teknoloji ile sağlanması ve gümrük & lojistik hizmetlerinde daha az temas daha çok dijitalleşme ile hızlandığını söyleyebilirim.
3. Blockchain özünde bir altyapı teknolojisi olduğu için ön yüzde gözüken diğer teknolojiler gibi hızlı bir popülerleşme süreci yaşamasa da son birkaç senedir Türkiye’de çokca konuşulan bir hale geldi. Biz özellikle blockchain ve fintech teknolojileri alanında özelleşmiş bir firma olarak sürekli yeni istihdam sağlıyoruz. Bunun nedeni, tabi yeni ve farklı alanlarda sürekli talep ile karşılaşmamız. Burada sürekli ve yükselen bir talep olması kaçınılmaz. Bu anlamda çok ciddi bir kariyer fırsatı gördüğümüzü söyleyebilirim hem Türkiye hem dış pazarlar için.
4. Global pazarda kripto para borsaları ve kripto varlıkların kullanımının artıyor olması, blockchain teknolojisinin en meşhur açılımlarından biri olmaya devam ediyor. İsviçre borsasının SIX (Swiss Stock Exchange) tamamen blockchain altyapısına geçiyor olması gibi SDX (Swiss Digital Exchange) gelişmeler bu trendi uzun süre üst sıralarda tutacak. Bunun yanında uluslararası para transferi, bağış kampayaları gibi alanlarda artış görüyoruz. Pandemi ve benzeri felaketler ertesinde kaynağın doğru yere hızlı ve maliyetsiz ulaştırılması ve yatırımın demokratikleştirilmesi blockchain teknolojisi ile oldukça kolaylaşıyor. Bu alandaki projelerde de artış göze çarpıyor.
5. Blokzincir alanında ciddi anlamda ilerlemek isteyenlere ise tavsiye edebileceğimiz öncelikle kavramsal ve pratik altyapılarını oluşturmaları, doğal olarak bu altyapı Bitcoin ile başlamalı. Kavramsal olarak Açık Anahtarlı Şifreleme (Public Key Cryptography) ve Eliptik Eğri Kriptolojisi'nin (Elliptic Curve Cryptography) en azından ne olduğunu ve nasıl kullanıldığının anlaşılması gerekli; bu alanda çok derin ilerlemeye gerek olduğunu düşünmüyoruz ama temel düzeyde bilgi seviyesi çok faydalı olacaktır.
6.Pratik olarak Bitcoin üzerine yazılmış teknik kitapları (Mastering Bitcoin https://github.com/bitcoinbook/bitcoinbook) okumaları ve aynı zamanda kaynak kod (https://github.com/bitcoin/bitcoin) üzerinde de takip etmeye çalışmalarının büyük faydasının olacagına inanıyoruz. Daha da derinleşmek isteyenler için detaylı malzeme içeren kaynaklar var (https://github.com/chaincodelabs/bitcoin-curriculum ) bu kaynaklardan birçok kıymetli bilgiye ulaşmak mümkün.
Geçtiğimiz aylarda Istanbul Blockchain Women topluluğu olarak dernekleşerek Türkiye Blockchain ekosistemi için önemli bir işe imza attık ve artık Istanbul Blokzincir Kadınları Derneği olarak yolumuza devam ediyoruz. Dernek olarak hem sosyal hem de blockchain tabanlı projeler üzerine çalışmalarımız sürüyor. Çok yakında bu projelerimizi açıklıyor olacağız.
1.Şu anda aktif olarak, Habitat, İstanbul Blockchain Okulu gibi kurumlarla desteklenen bir Startup’ın Blockchain tabanlı projelerine, hem yazılım ve mimarilerinin geliştirilmesi ve iyileştirilmesi hem de sürecin planlanması ve yönetimi konularında destek veriyorum.
Projelerin iş anlaşmaları devam etmekte olduğundan detaylara giremiyorum fakat genel olarak bahsetmek gerekirse; bunlardan bir tanesi kullanıcılarını kullanımları oranında platform tarafından sunulan bir kripto varlıkla ödüllendiren blockchain tabanlı bir sosyal ağ platformu; bir diğeri, markaların müşteri memnuniyetini arttırmalarını hedefleyen blockchain tabanlı bir loyalty çözümü ve bunlara ek, kripto varlıkların yönetimini sağlayacak bir uygulama şu anda aktif olarak geliştirdiğimiz projeler diyebilirim. Planımız bu yıl sonuna kadar şu anda test aşamasında olan ürünlerimizi faaliyete alıp ekosistem ile tanıştırmak...
2. Yaşadığımız pandemi süreci fiziksel etkileşimi ve işlemlerimizi günlük yaşantımızın neredeyse tamamında sıfır noktasına indirdi. Bu dönemde başta eğitim, e-ticaret, bankacılık, haberleşme ve iletişim hizmetleri sağlayıcıları, hem kendi iç süreçlerinde ve işleyişinde hem de hitap ettikleri kitleler nezdinde tüm operasyonlarını uzun bir süre online olarak gerçekleştirmeye çalıştılar ve hala birçok kurum işlemlerini zaruri olmadıkça online olarak sunmaya çalışıyor . İşte tam da bu noktada işlemlerin merkezi bir kuruma ihtiyaç duymadan gerçekleştirilmesi ihtiyacı Blockchain’i, sahip olduğu başta merkeziyetsiz ve şeffaf olması özellikleri ile ön plana çıkarttı.
Örneğin pandemi sürecinde birçok Covid 19 hackathonu gerçekleştirilerek, bu sürecin zararlarını mümkün olduğunca azaltabilmek adına geliştirilecek çözümlerin özellikle Blockchain tabanlı olması çağrısında bulundular. Dünyada özellikle Çin gibi hastalığın merkezi ve nüfusun yoğun olduğu ülkelerde sağlık verilerinin paylaşımı ve kontrolü, vatandaşların seyahat onaylarının izlenmesi gibi blockchain destekli projelerin erken aşama versiyonlarının küçük bir grupla uygulanmaya başladığı duyuruldu. Bu gelişmeleri göz önünde bulundurduğumuzda özellikle bundan sonraki süreçte de Blockchain için pozitif yönlü bir ivmenin gerçekleşeceği aşikar.
3. Bu alan için Türkiye’de kariyer fırsatları henüz beklediğimiz düzeyde değil. Şirketler henüz bu teknolojinin keşfi aşamasında veyahut kendi iç kullanımlarına açtıkları test uygulamaları üzerinde çalışıyorlar. Henüz hepimiz keşfediyoruz. Özellikle Türkiye’de blockchain denince akla ilk gelen teknolojinin kendisi değil bir uygulaması olan kripto paralar oluyor. Teknolojisinden çok -henüz- kripto paralar kısmına ilginin yüksek olması nedeniyle borsalar ve türevleri karşımıza sıklıkla çıkıyor. Bu nedenle Türkiye’de işin teknolojik kısmına ilginin ve kariyer fırsatlarının, dünya genelinde test aşamasında olan uygulamaların başarıyla testlerinin tamamlanıp kullanıcılarıyla buluşturulmasıyla artacağını düşünüyorum.
4. Son zamanlarda özellikle tedarik zinciri alanında geliştirilen blockchain projeleri duyuruluyor. Geçtiğimiz haftalarda Starbucks, Amerika’da devreye alacağı blockchain tabanlı kod sistemi ile kullanıcılarına kahve çekirdeklerinin nereden geldiği, nasıl yetiştiği konusunda veriler sunmaya hazırlandığını duyurdu. Yine IBM’in de özellikle tedarik zinciri alanında çözümleri bulunuyor.
Bulunduğumuz pandemi süreci sağlık sektöründe blockchain projelerini de bizlerle buluşturmaya başladı. Çin ve Kanada’da kişilerin hastalık belirtilerini kaydederek virüsün yayılma hızını düşürmeyi amaçlayan, bu verilerin sağlık merkezlerinin kendi aralarında hızlıca paylaşımını gerçekleştiren blockchain tabanlı projeler kullanıma sunuldu. Finans alanında Türkiye’de de Merkez Bankası’nın başlattığı dijital para çalışmaları sürüyor. Dünyada birçok Merkez Bankası da benzer şekilde dijital para çalışmalarını sürdürüyor. FINTEK ve dijital kimlik projeleri de finans alanının diğer gözde projeleri arasında yer alıyor.
5. Blockchain geliştiricisi olmak isteyenler, öncelikle en az bir programlama dilinde uzmanlaşmış olmalı, analitik düşünebilmeli en önemlisi bir uygulamayı herhangi bir dilde object oriented düşüncede, parçalalanabilir bir şekilde nesneleştirerek yazabilmeli ve ürünü en basit, en temiz düzeyde geliştirebilme yetkinliklerine ve becerisine sahip olmalı. Çünkü, örneğin Ethereum blockchaini üzerinde bir ürün -yani DAPP’ler dediğimiz- geliştirecekse, ihtiyaç duyulan ve beklenen ilk yetkinlikler bunlar oluyor. Çünkü DAPP’ler dediğimiz uygulamaların Ethereum ağı -çoğunlukla- üzerinde çalıştırılabilmesi, işlemlerin gerçekleştirilebilmesi için belirli bir miktar Ether’in harcanması zorunluluğu bulunuyor. Bu da doğrudan proje maliyetinize yansıyor ya da ağ üzerinde yayınlanan bir uygulamanın sahip olduğu hatalar ya da eksiklikler de Blockchainin değiştirilemez prensibi nedeniyle geri alınamaz ya da giderilemez olduğundan bu konuda yine geliştiriciden dikkat etmesi, iyi düşünmesi ve temiz kodlaması bekleniyor. Bu nedenle, Blockchain Geliştiricisi olmak isteyenlere öncelikle bir Yazılım Geliştiricinin sahip olması zorunlu bu yetkinlikler üzerinde kendilerini geliştirip, sonrasında bir Blockchain Geliştiricisi olma yolculuğuna çıkmalarını önerebilirim.
6. Binance Academy tarafından ücretsiz sunulan hem kripto hem de Blockchain’in temel felsefesi üzerine birçok doyurucu yazılı ve görsel materyal var. Bunun yanında DAPP kavramını üzerine Siraj Raval tarafından yazılan ‘Decentralized Applications: Harnessing Bitcoin's Blockchain Technology’ ve Türkçe olarakta Vedat Güven hocam tarafından yazılan ‘Blokzincir Kripto Paralar Bitcoin: Satoshi Dünyayi Degistiriyor’ kitapları benim bu alandaki başucu kaynaklarım arasında. Sıkı bir blog takipçisi yoğunluk nedeniyle olamıyorum fakat mümkün oldukça HackerNoon ve IBM Blockchain Pulse tarafından paylaşılan içerikleri takip etmeye ve okumaya çalışıyorum.
