En Eski Kadın Matematikçi Hypatia'nın Çarpıcı Hikayesi
2 dk okuma
Tarihin en eski kadın matematikçisi Hypatia
İskenderiyeli Hypatia M.S. 370 - 415 yılları arasında yaşamış, döneminin en önde gelen matematikçi, filozof ve astronomu arasında sayılmaktaydı. Babası Theon, İskenderiye Kütüphanesi ve müzesinin yöneticisi ve aynı zamanda astronom, filozof ve matematikçisiydi. İskenderiye kütüphanesi Antikçağın en ünlü bilim merkeziydi. Meşhur matematikçi Öklid burada yaşamış ve yine burada en büyük matematik okulunu kurmuştur. Kız çocuklarının hiçbir şekilde eğitime teşvik edilmediği bir zamanda Hypatia, babası sayesinde mükemmel bir eğitimi tamamlamıştır.
Babası ona doğayı bilim ve matematikle açıklamayı, sorgulamadan bir fikre körü körüne inanmamayı, her konuda düşünmeyi öğretti. Hypatia eğitimini Atina’da tamamladıktan sonra İskenderiye’ye geri dönerek Kütüphanede babası ile çalışmaya ve dersler vermeye başladı. Matematik ve astronomi üzerine birçok çalışmalar yaptı, kitaplar yazdı. Babasıyla birlikte birçok Yunan matematikçisinin çalışmalarını incelediler. Cebirin babası olarak bilinen Diyofantus’un Aritmetika’sı, Öklid ve diğer Yunan matematikçilerin çalışmaları üzerinde yaptığı detaylı çalışmalar sayesinde bu eserler günümüze ulaştı. Yaptıkları düzenlemeler sonraki zamanlardaki geometri çalışmalarına kaynak oldu.
Platonun fikirlerini ve felsefesini benimsedi. Hypatia’nın matematik derslerini birçok ünlü, soylu, zengin kişiler takip ediyordu.
Hypatia pagandı. Fakat derslerine özgürce Hristiyanları ve Yahudileri kabul ediyordu.
İskenderiye o dönem Roma İmparatorluğu’na bağlıydı. Roma İmparatorluğu’nda artan Hristiyanlaşmayla birlikte İskenderiye'de de Hristiyanlar ve Hristiyan olmayanlar arasında gerginlik ve çatışmalar başlamıştı.
Hristiyan olan İskenderiye piskoposu Cyril, Hypatia‘nın öğretilerini ve bir şeye inanmadan önce sorgulaması gerektiğine dair olan öğretilerini hiç beğenmiyordu. Onu dinsizlik, büyücülük ve şeytanlıkla suçladı. Hristiyan halkı Hypatia‘ya karşı kışkırttı.
Cyril‘in tüm bu kışkırtmaları sonunda halk Hypatia‘ya canice saldırdı. Okuldan çıkarken onu kapıda yakalayan halk önce onu taşladı, ardından sürükleyerek kiliseye götürdü ve orada onu linç etti.
Sonraki gün ise Hypatia‘nın bütün eserleri yakıldı. Bu nedenle Hypatia‘nın günümüze ulaşmış hiçbir eseri bulunmamaktadır.
Raffaello ünlü eseri Atina Okulu tablosunda Hypatia‘ya yer vermiştir. Hypatia burada, resme bakanla direk göz teması kuran tek filozoftur.
Hypatia, tüm kız ve erkek çocukların eğitilmesi gerektiğine ve batıl inançların gerçek bilgi ve öğrenmenin önündeki en büyük engel olduğuna inandı.
Vienna Üniversitesindeki Hypatia Heykeli
Yönetmen Alejandro Amenabar 2019 yılında yaptığı Agora filminde Hypatia‘nın yaşamını ele almıştır.
